بیکرانگی

وبلاگ دکتر وحید سهرابی فر

بیکرانگی

وبلاگ دکتر وحید سهرابی فر

سلام
* این وبلاگ دریچه ای است به جهانی که من در آن زندگی می کنم، یعنی جهان افکارم. بنابراین هر بحثی که در آن مطرح می شود، به مانند یک فرایند در حال تکامل است و در روندی که طی می کند ممکن است دچار تغییر و تحول شود.
* حضور شما در این جهان و اشتراک افکار و نزدیک کردن افق های نگاه به یکدیگر، از عمده ترین دلایل ایجاد این وبلاگ است.
* "سرگشته" و "بیکرانگی" دو واژه ای هستند که در ذهن من جایگاه خاصی دارند، و از وبلاگ قبلی ام با من همراه بوده اند.
وحید سهرابی فر

دنبال کنندگان ۳ نفر
این وبلاگ را دنبال کنید

دین جامد، دین مایع، دین گاز

پنجشنبه, ۲۶ ارديبهشت ۱۳۹۲، ۱۰:۲۱ ق.ظ

در لابلای بحث های دین پژوهانه تعابیر مختلفی در مورد "دین" به کار می رود، هر کدام از این تعابیر دارای پیش فرض هایی هستند که توجه به آنها ما را در بحث های دین پژوهی یاری خواهد کرد. در این نوشته کوتاه سعی دارم تا به سه نوع تلقی از "دین" اشاره کنم.

1.     نگاه گروهی به مقوله دین، نگاه به امری است که ثابت و استوار است. از نگاه این گروه دین به مانند امری کاملا مشخص و منحاز است که دارای حدود مشخصی است و در این بین از هیچ یک از شرایط و عوامل بیرونی متاثر نیست. دین به مانند یک شی جامد مثل یک تکه سنگ است که در هر صورت حالت ثابتی دارد و شرایط محیطی باعث تغییر در آن نمی شوند. از نگاه این گروه با توجه به ثبات دین، ما با پیروی از اصول مشخصی توان رسیدن به "معرفت ناب دینی" را داریم و می توانیم به حقیقت پیام الهی نائل شویم. گروه های بنیاد گرا معمولا چنین نگاهی دارند.

2.     گروه دوم دین را بیشتر شبیه یک مایع مانند آب فرض می کنند که اگرچه در ظرف های مختلف، اشکال متفاوتی به خود می گیرد ولی دارای گوهر ثابت و خاصیتی مشخص است. از نگاه این گروه، دین اگرچه دارای گوهر ثابت است ولی بخشی از مسائلی که "دینی" تلقی می شوند، اموری هستند که متاثر از شرایط زمان و مکان ظهور دین بوده است و ربطی به گوهر دین ندارند. از نگاه این گروه بخش قابل توجهی از آموزهای ادیانِ تاریخی، شکل گرفته در بافت اجتماعی و فرهنگی آن جامعه است و نباید آموزه های دینی را که مبتنی بر شرایط مقطعی و منطقه ای شکل گرفته است، حالت جهانی و جاودان بدهیم بلکه باید در پی آن باشیم تا آموزه های جهانی دین را کشف کنیم و مطابق نیاز روز، دین را تفسیر کنیم. نو اندیشان دینی و روشنفکران دینی، علی رغم تفاوت هایی که با یکدیگر دارند در چنین دیدگاهی جای میگیرند.

3.     در نگاه سوم دین دارای چنان گوهر ثابتی نیست بلکه اساسا امری اصیل نیست و برخاسته از مسائل شخصی (مشکلات روانی/ ترس / جهل) یا اجتماعی(طبقات اجتماعی) است. در این نگاه گازوار به دین، هیچ هویت خاصی که حکایت گر امری ماورائی باشد وجود ندارد و دین تنها امری است که بر اساس منشاهایی کاملا زمینی پدید آمده است، در این نگاه دین یک توهم یا نهایتا یک توهم مفید، تلقی می شود. می توان خداناباوران را در این دسته قرار داد.

 

*        هدف این نوشته تنها ارائه خطوط کلی انواع تلقی ها از دین است و بدیهی است که در نوشته ای چنین کوتاه نمی توان به جزئیات سه نوع نگاه و نیز جریان های موجود در درون هر گروه پرداخت.

نظرات (۴)

اولین بیان از دین مربوط به دین شکل گرفته و نهادینه شده است

دومین بیان مربوط به دین ناب و خالص است که دست انسانهای عادی از آن کوتاه است که به تعبیر روایات نیازمندِ  قیّمِ معصوم، در هر زمان است تا به تناسب زمان بر مسائل زمان و مکان منطبق گردد

اما پرسش اصلی اینست که در زمانِ در دسترس نبودنِ امام معصوم(ع) چه باید کرد؟

پاسخ:
با سلام و ادب

با تشکر از شما جهت مشارکت در بحث ولی با شما موافق نیستم. مراد از دین در هر سه نگاه، آموزه های دینی است و تفاوت تنها در این است که آیا این آموزه ها اموری غیر متاثر است یا اینکه از شرایط زمانه خود متاثر اند؟ و یا اینکه از اساس دارای جنبه ماورائی هستند یا نیستند؟ این مسئله ظاهرا به دین نهادی یا شخصی چندان مربوط نیست.

در مورد پرسش شما به نظر من می رسد که در چنین زمانی باید به یقینیات و نیز آموزه های عام دین تمسک کرد و خلاهای موجود را با عقل و تجربه بشری پر کرد. (البته ایده ای خام است که نیاز به بررسی و تحقیق بیشتر دارد.)
همچنین در مورد پرسش شما پیش فرضی وجود دارد که و آن اینکه معرفت ناب قابل حصول است، باید دید وقتی که معرفتی ناب در قالب زبانی ریخته می شود، می تواند همچنان ناب باشد؟

تشکر از حضور شما
سلام
با احترام لینک شدید.
پاسخ:
با سلام
ممنون
هفتانه هم با افتخار در بیکرانگی لینک می شود.
مختصر و مفید. خوندنی بود استاد.
جالب بود دین گاز :))
پاسخ:

از باب تشبیه معقول به محسوس...
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی